14. Digitale wereld
Tegenwoordig is de digitale wereld een vast onderdeel van het leven van jongeren. Ze zitten gemiddeld zesenhalf uur per dag op hun telefoon, sommigen (een kwart) zelfs meer dan acht uur. Wat er online gebeurt, heeft invloed op hoe ze zich voelen. Oók op het veld.
De digitale wereld, met social media, groepsapps en constante bereikbaarheid, brengt nieuwe vormen van druk met zich mee. Voor jongeren betekent dit dat ze:
- Altijd ‘aan’ staan;
- Bang zijn om iets te missen (FOMO – Fear of missing out);
- Zich constant vergelijken met anderen;
- Onzeker zijn over hun eigen kunnen;
- Prestatiedruk ervaren;
- Weinig mentale rust hebben;
- Slechter slapen door laat schermgebruik;
- Blootgesteld worden aan negatieve reacties of zelfs online pestgedrag;
- Bang zijn om gefotografeerd of gefilmd te worden en op het internet te belanden.
Deze gevolgen kunnen het welzijn en de prestaties van jouw spelers beïnvloeden, ook op en rondom het voetbalveld. Zo zijn er aanwijzingen uit onderzoek dat (intensief) social mediagebruik vlak voor het voetballen het beslissingsvermogen, de concentratie en het spelinzicht van spelers negatief kan beïnvloeden. Natuurlijk verschilt de impact per jongere, maar het is belangrijk dat je als trainer in de gaten houdt of spelers voor een wedstrijd niet te veel met hun telefoon bezig zijn.
Heeft de club al afspraken over digitale veiligheid?
Allereerst kun je vragen of de club al een beleid heeft op digitale veiligheid. Is dat er nog niet, kaart dat dan aan bij een Voetbalkadercoach, Hoofd Opleiding of het bestuur. Je kunt gerust aangeven hoe belangrijk dat tegenwoordig is en dat duidelijke afspraken essentieel zijn voor een veilige omgeving.
Aan wat voor soort afspraken kun je dan denken?
Social media
- Plaats geen foto’s of video’s online van (mede)spelers of tegenstanders zonder hun toestemming. Beelden die voor de een grappig zijn, kunnen voor een ander heel vervelend zijn. Als een van jouw spelers een panna maakt, dan is dat voor hem heel leuk, maar de tegenstander kan zich vernederd voelen wanneer iedereen dat op Instagram kan zien.
- Tag geen (mede)spelers of tegenstanders zonder hun toestemming.
Telefoongebruik op de club
- Fotograferen of filmen in de kleedkamer is niet toegestaan. Maak van de kleedkamer een ‘telefoonvrije omgeving’. Telefoons moeten dan in de broekzak of tas blijven zitten. Dat kan de eigen sporttas van de spelers zijn, maar je kunt ook een waardevolle spullentas introduceren.
- Overweeg om duidelijke telefoonvrije momenten af te spreken, zoals tijdens wedstrijdbesprekingen, in de auto naar uitwedstrijden of direct na de wedstrijd;
Online communicatie tussen trainer en spelers
- Hou de communicatie transparant. Gebruik waar mogelijk groepsapps of stuur de ouder(s) van een jeugdspeler ter info een berichtje wanneer je persoonlijk contact met hun zoon of dochter opneemt;
- Vermijd privégesprekken buiten de sportcontext. Natuurlijk is het goed als je vraagt naar iemands blessure, maar blijf verder weg van vragen die niets met voetbal te maken hebben;
- Hou het contact professioneel. Gebruik dus zo min mogelijk persoonlijke emojis en stuur geen appjes midden in de nacht.
Digitale veiligheid als onderdeel van teamcultuur
- Maak digitale omgangsvormen aan het begin van het seizoen onderdeel van teamafspraken;
- Koppel online gedrag aan dezelfde kernwaarden als op het veld: respect, verantwoordelijkheid en veiligheid;
- Bespreek regelmatig of de afspraken nog werken.
Wat kun je zelf nog doen?
Als er binnen de club al afspraken zijn, bijvoorbeeld over telefoongebruik in de kleedkamer, dan kun je die gewoon overnemen voor je eigen team. Daarnaast zijn er nog een aantal zaken die jij concreet met jouw spelers kunt doen:
Bespreekbaar maken
De mogelijke gevolgen van (te)veel sociale mediagebruik, zoals onzekerheid en prestatiedruk, zijn voor jongeren geen makkelijke thema’s om over te praten. Probeer daarom duidelijk te maken dat iedereen weleens last heeft van de effecten van de online wereld en vraag jouw spelers naar hoe zij social media ervaren.
Bewustwording creëren
De digitale wereld geeft ons geen realistisch beeld. We zien vooral de mooie, bijzondere en knappe kant, met veel likes en positieve reacties, waardoor we denken dat dát de standaard is. Wanneer je het met je spelers over social media hebt, is het verstandig om te benoemen dat ze online slechts een gefilterde realiteit zien.
Balans stimuleren
Probeer samen met je team een balans in het telefoongebruik te vinden. Dat je spelers af en toe met hun telefoon bezig zijn is niet erg, maar benadruk ook het belang van slaap en (mentale) rust rondom trainingen en wedstrijden.
Grenzen bewaken
Als trainer ben en blijf je vooral trainer. Het is goed om het samen te hebben over social media en om te signaleren bij wie de digitale wereld echt negatieve impact heeft, maar je bent geen hulpverlener. Kortom: bewaak ook je eigen grenzen, maak het bespreekbaar als je je zorgen maakt over en verwijs de speler eventueel door.
Veilig sportklimaat
Door de rol die de digitale wereld tegenwoordig speelt, is digitale veiligheid net zo goed onderdeel van een veilig sportklimaat als bijvoorbeeld sociale of fysieke veiligheid. Door duidelijke afspraken te maken en te bespreken wat er online gebeurt, verklein je de kans op online grensoverschrijdend gedrag binnen jouw team.
Niet alleen maar negatief
Hoewel we nu vooral de negatieve kanten van social media belichten, is het belangrijk om te benadrukken dat ze niet per definitie slecht zijn. Ze kunnen ook zorgen voor meer contact buiten de trainingen om, plezier en inspiratie. De spelers in jouw team zijn ermee opgegroeid. Het probleem zit ‘m niet zozeer in social media als zodanig, maar in de manier waarop ze gebruikt worden.